જાણવા જેવું

Yes બેન્ક શરૂ કરવા વાળા રાણા કપૂર કોણ છે,જેને નોટબંધીને મોદીજીનો ‘માસ્ટરસ્ટ્રોક’ ગણાવ્યો હતો ?

“હું અર્થતંત્રમાં હાજર 500 અને 1000 ની નોટો બંધ કરવાના સરકારના નિર્ણયને આવકારું છું. આ એક હિંમતવાન અને ક્રાંતિકારી પગલું છે. દેશમાં ચાલી રહેલ સમાંતર અર્થવ્યવસ્થા પર આ મોટી અસર પડશે. આ પગલું છેલ્લા બે વર્ષથી સરકાર દ્વારા કાળા નાણાંને રોકવા માટેના પ્રયત્નોને મજબૂત બનાવશે. એક માસ્ટરસ્ટ્રોકમાં, સરકારે ત્રણ દુષ્ટતા કે જે સમાંતર અર્થતંત્ર, બીજી નકલી નોટ અને ત્રીજી આતંકી ધિરાણનો નાશ કરી રહી છે તે નાબૂદ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ”

Loading...

રાણા કપૂરના આ શબ્દો છે. સહ-સ્થાપક, યસ બેન્કના ભૂતપૂર્વ એમડી અને સીઈઓ. નોટબંધી ઉપરાંત તેમણે જીએસટીની પ્રશંસા કરી હતી અને કહ્યું હતું કે ભારત હવે ઉચ્ચ વિકાસ દર તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. આજે યસ બેંકની હાલત ખરાબ છે. યસ બેંકની નોન પરફોર્મન્સ એસેટ્સ (એનપીએ) વધી છે. બેંકના શેર સતત ઘટી રહ્યા છે. રિઝર્વ બેંક (આરબીઆઈ) બચાવવા આગળ આવી છે. તેને બચાવવા માટે ભારતીય સ્ટેટ બેંક (એસબીઆઈ) ની તૈનાત કરવામાં આવી છે. મહિનામાં 50 હજાર રૂપિયા ઉપાડવાની મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. ભયંકર નફામાં બેંક કેવી રીતે ભીડમાં અટવાઈ ગઈ? આ માટે, તમારે બેંકના કર્તા રાણા કપૂર તરફ પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ.

રાણા કપૂરે આ કેસથી ‘વાજબી અંતર’ બનાવ્યું અને કહ્યું, હું છેલ્લા 13 મહિનાથી બેંક સાથે સંકળાયેલ નથી. તેથી મારે તેના વિશે કોઈ ક્લુ  નથી. ‘

રાણા કપૂર કોણ છે?

રાણા કપૂર ઝવેરીઓના પરિવારમાંથી આવે છે. આર્થિક વર્તુળમાં રાણા કપૂરની છબિ એવી છે કે તેણે ક્યારેય કોઈ લોન નકારી ન હતી. તેમના લેણદારો છે ડીએચએફએલ, આઈએલ એન્ડ એફએસ, અનિલ અંબાણીની રિલાયન્સ, દિવાન હાઉસિંગ, જેટ એરવેઝ, એસ્સેલ ગ્રુપ, ઇન્ડિયાબુલ્સ, કેફે કોફી ડે. આ તમામ કંપનીઓ લોન ડિફોલ્ટર્સ છે. તેની અસર યસ બેંક પર પડવાની હતી. ખોટું બોલી રહ્યું હતું તે અંગ્રેજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે તેમ – He had it coming.’ગંગાજલ’ના ડીએસપી ભુરેલાલની રીતે,’ યે તો સાલા હોના હી થા

ઇન્ટર્નશીપથી અપના બેંક સુધી

રાણા કપૂરનો જન્મ દિલ્હીમાં થયો હતો. શ્રી રામ કોલેજ ઓફ કોમર્સ (એસઆરસીસી) થી 1977 માં ઇકોનોમિક્સમાં સ્નાતકની ડિગ્રી. તેમણે 1980 માં યુ.એસ.ના ન્યુ જર્સીની રટજર્સ યુનિવર્સિટીમાંથી એમબીએ કર્યું હતું. તેણે ન્યુયોર્કના સિટીબેંકથી ઇન્ટર્ન તરીકે પોતાની બેંકિંગ કારકીર્દિની શરૂઆત કરી હતી. 1980 માં, તેમણે મેનેજમેન્ટ તરીકે ટ્રેઈની બેંક ઓફ અમેરિકા (BoA) માં જોડાયા. તેમણે એશિયામાં તેના જથ્થાબંધ બેંકિંગનું નેતૃત્વ કર્યું. તેમને બેંકના અધ્યક્ષ તરફથી એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો. અહીં તેમણે 1996 સુધી 16 વર્ષ કામ કર્યું. 1996 માં, તે એએનઝેડ ગ્રિન્ડલેઝની ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક (એએનઝિઆઈબી) માં જોડાયો. અહીં તે જનરલ મેનેજર અને દેશના વડા બન્યા. તે પછીના બે વર્ષ અહીં રોકાયો. 1998 માં, સ્ટેનચાર્ટે બેંકનો કબજો સંભાળ્યો.

આ સમય દરમિયાન, તેમણે પોતાની નાણાકીય સંસ્થા શરૂ કરવાનું વિચાર્યું. ત્યારબાદ તેણે પત્નીના ભાઈ અશોક કપૂર અને બેંકર હરકીરત સિંહ સાથે ફ્લોટિંગ રબો ઇન્ડિયા ફાઇનાન્સ નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સિયલ કંપની શરૂ કરી. ડચ મલ્ટીનેશનલ બેંકિંગ કંપની રાબો બેન્કની મદદથી. આ સિવાય તે એક બેંક પણ ખોલવા માંગતો હતો.

… અને તે સમય આવી ગયો છે

2003 માં બેંકના સ્વપ્નને પૂર્ણ કરવાની તક મળી. આ વર્ષે રાણા કપૂર અને અશોક કપૂરે યસ બેંક માટેનું લાઇસન્સ મેળવવાની કોશિશ કરી. તેમનો સમય યોગ્ય હતો, કારણ કે આ સમયે રિઝર્વ બેંક (આરબીઆઈ) વ્યાવસાયિક લોકોને બેંકિંગ લાઇસન્સ આપવા માટે ઉપયોગમાં લેતી હતી. રાણા કપૂરે બીજી વખત યસ બેન્ક માટે લાઇસન્સ માટે અરજી કરી અને તે સફળ રહ્યો.

બેંક શરૂ કરવામાં આવી હતી અને તે ખૂબ નફાકારક હતું. તેમાં રાણા કપૂરનો હિસ્સો 26 ટકા, અશોક કપૂરનો હિસ્સો 11 ટકા અને રબોબેંક ઇન્ટરનેશનલનો 20 ટકા હિસ્સો હતો. બેંકર હરકીરતસિંહે તેમની પાસેથી છૂટા પડ્યા. બાદમાં, તેની પત્નીના ભાઈ અશોક કપૂરનું તાજ હોટેલમાં 26/11 ના મુંબઈ હુમલા દરમિયાન મોત નીપજ્યું હતું.

આગ સાથે રમવાનું શરૂ કર્યું 

કપૂરના શેરની કિંમત વધીને તે કરોડપતિ બની ગયો. આ બેંક ચોથી મોટી ખાનગી બેંક બની. આજે તેની દેશભરમાં 1000 થી વધુ શાખાઓ અને 1800 એટીએમ છે. રાણા કપૂરે શૂન્યથી એક દાયકામાં બેંકને 3.4 લાખ કરોડ રૂપિયાની બરાબર બનાવી દીધી હતી. 2016 સુધી, બેંકને મોટો ફાયદો થયો. પરંતુ રાણા કપૂરે ઘણું જોખમ લીધું હતું. આગ સાથે રમવાનું શરૂ કર્યું. તેણે હરકત વિના લોન આપી. ઘણા બેન્કરો માને છે કે જો રાણા કપૂરની સ્થિતિ વધુ સારી હોત, જો તેણે પોતાના શેર વેચ્યા હોત અને વર્ષ 2017 માં યસ બેન્કમાંથી પાછી ખેંચી લીધી હોત. રિઝર્વ બેંકે રાણા કપૂરને તેમના પદ પરથી હટાવ્યા, પરંતુ તેઓ મક્કમ હતા કે તેઓ ક્યારેય પોતાના શેર વેચશે નહીં. તે તેના સ્ટોકને હીરા અને મોતી કહેતો હતો.

બેકફૂટ પર રાણા કપૂર

એક પછી એક રાણા કપૂરે ધક્કા ખાવા માંડ્યા. એક તેનો સાથી અને સહ-સ્થાપક અશોક કપૂર છે. આ પછી 2008 ની વૈશ્વિક મંદી આવી. લોન પર આધારીત હોવાથી, યેઈએસ બેંકની ક્રેડિટ ઘટવા લાગી. રાણા કપૂરના શેર ઘટવા લાગ્યા. જો કે, સરકાર અને રિઝર્વ બેંકે મદદ કરી, જેણે બેંકને મદદ કરી. આ સિવાય તેમને અશોક કપૂરની પત્ની મધુ કપૂર સાથે કાનૂની ઝગડો થયો હતો. મધુ તેની પુત્રી શગુનને બેંક બોર્ડમાં સામેલ કરવા માંગતો હતો. આવી લડાઇઓને ‘બોર્ડરૂમ બેટલ’ કહેવામાં આવે છે. આ મામલો બોમ્બે હાઇકોર્ટ સુધી પહોંચ્યો હતો. 2011 માં, રાણા કપૂરની તરફેણમાં નિર્ણય આવ્યો.

સપ્ટેમ્બર 2018 માં, યસ બેંકે કહ્યું કે તેણે જાન્યુઆરી 2019 માં રાણા કપૂરને સીઈઓ પદ છોડવા કહ્યું છે. જુલાઈ 2019 માં આવેલા ‘ટાઇમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા’ના અહેવાલ મુજબ, યસ બેન્કના શેરમાં ઓગસ્ટ 2018 થી ઓગસ્ટ 2018 માં 78 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. ઓક્ટોબર, 2019 માં શેર્સ વધુ ઘટ્યા હતા. આજે યસ બેન્કની બોટ જે ડૂબી રહી છે, તેમાં છિદ્રો શરૂ થઈ ચૂક્યા છે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *